Paarden staan zichzelf ziek!

20 mei 2026

De titel van deze blog komt uit een artikel van Sanoanimal, 'Wanneer huisvesting paarden ziek maakt'. Het artikel vermeldt dat, ik citeer: 'Bewegingsgebrek één van de grootste ziekmakers is in de moderne paardenhouderij. De gevolgen zijn veelvoudig en vaak levensbedreigend maar ontwikkelen zich sluipend over maanden of jaren'.
'Ongeveer 70% van alle paardenaandoeningen vindt zijn oorzaak in ongeschikte huisvestingsomstandigheden of onstaan erdoor'.
Een schokkende constatering die, wat mij betreft, tot denken aan zet!

Hoe kunnen we een dier, dat beweging nodig heeft om gezond te blijven, zo beperken in deze belangrijke levensbehoefte? Mijn conclusie is eigenlijk heel simpel, hoe we onze paarden houden is vaak ingericht op het gemak van de mens.
Ik ben de afgelopen tijd op verschillende plekken geweest waar paarden gehouden worden. Grote bedrijven waaronder een 'top' handelsstal en een 'top' pensionstal. Ja, alles was 'top', voor de mens maar niet voor de paarden. Alles was ingericht op zoveel mogelijk menselijk gemak. Alle voorzieningen zo dicht mogelijk bij elkaar om het zo prettig mogelijk te maken voor ons mensen. Maar wat hebben paarden aan luxe sanitair, overdekte longeercirkels, een groot terras, een bar, overdekte arena's en niet te vergeten, stallen met 'gouden' knoppen?

De paarden, die stonden in de boxen met 'gouden' knoppen, sommige vertoonden 'stalondeugden', anderen waren afgestompt, maar gelukkig zag ik ook nog nieuwsgierige paarden, zoals ze horen te zijn.
De zure kuillucht kwam je tegemoet, er was geen sociaal contact en ze hadden geen bewegingsvrijheid. Om over de staat van de weides nog maar niet te spreken. Er was aan geen enkele essentiële levensbehoefte voldaan, geen kwalitatief goed ruw voer, aan de kwantiteit werd ook niet voldaan, geen aanraakbare vrienden en onvoldoende beweging.

Beweging en paarden en hoe dat eruit moet zien om ze zo gezond mogelijk te houden, is een controversieel onderwerp binnen de paardenwereld. Het is een onderwerp dat moeilijk bespreekbaar is, je bent vóór vrije beweging of tegen en er lijkt niets tussen te zitten.
Ik denk dat er ook nog veel onwetendheid is over hoe belangrijk beweging voor paarden is. Als ik met paardenhouders over het onderwerp 'vrije beweging' spreek, kan ik daar twee groepen in onderscheiden, de mensen die niet weten hoe essentieel dit is voor paarden en de groep die redeneert vanuit menselijk gemak. En ok, er zit nog een grijs gebied tussen van mensen die wel weten hoe belangrijk beweging voor paarden is maar die dit niet kunnen of durven te veranderen.

Mijn paarden hebben de keuzevrijheid tussen de inloopstal waarvan de deuren altijd open staan, een groot afdak en buiten. Waar staan ze? Met stip op nummer 1 staat 'buiten', op nummer 2 'het afdak' en op nummer 3 'de inloopstal'. Ja, zelfs als het regent, staan ze buiten. Ze staan binnen als het heet is, er veel insecten zijn en met storm.

Waarom kiezen paarden, naast de behoefte aan beweging, óók voor buiten? Het zijn prooidieren die continu hun omgeving af willen scannen om zo te bepalen of ze veilig zijn. Opgesloten in een stal, kan niet aan deze behoefte worden voldaan en dat geeft stress.
Als stallen onderdeel uitmaken van de huisvesting van paarden dan klinkt wel steevast het argument, 'maar mijn paarden staan graag op stal'. Ik zeg dan altijd, zet die staldeur maar eens open en kijk wat er gebeurt. Natuurlijk kan er altijd een reden zijn om een paard voor een bepaalde periode op stal te zetten.

Ik wil tot slot nog even verder ingaan op de relatie tussen beweging en (ruw)voer opname. Beweging en eten gaan hand in hand. Zoals Janneke Langen, de oprichter en eigenaar van 'De Avonturentuin' recent zei, 'Elk stapje telt! Hapje-stapje eten van een gezonde bodem en lekker bewegen, zijn van onschatbare waarde voor de gezondheid van je paard'.
Voeding en bewegingsvrijheid zijn essentieel voor een goede stofwisseling. Door beweging wordt de stofwisseling geactiveerd en dit voorkomt problemen.

Dan is het natuurlijk heel interessant om vast te stellen wat een paard aan zet tot meer bewegen? Als je je paard observeert, als deze de vrijheid heeft om te bewegen, dan zie je dat de volgende zaken hieraan bijdragen:

Diversiteit: Overal op elke plek, hetzelfde eten, moedigt niet aan om te gaan lopen. Zorg dus dat er diversiteit zit in het eten dat je aanbiedt. Dat kan al b.v. door verschillende soorten hooi op diverse plaatsen aan te bieden. Of, verschillende soorten struiken op verschillende plaatsen te laten groeien, waar de paarden van kunnen eten.

Afwisseling: Dezelfde hooibak, dezelfde hooizak, met dezelfde boom, of dezelfde struik, op een verder identiek ingerichte voerplaats, moedigt ook niet aan om te bewegen. Waarom bewegen naar een andere voerplaats als die er hetzelfde uit ziet als de eerste, die ook weer aangevuld wordt? Maak paarden nieuwsgierig met afwisseling waardoor ze graag verder lopen naar een andere voerplaats die heel anders is ingericht.

En de derde en laatste tip om beweging te stimuleren: Verdeel de dagelijkse hoeveelheid (ruw)voer over de diverse voerplekken. Stouw hooibakken en/of hooizakken niet propvol. Laat soms ook een voerplek leeg, sla er een over en wissel ook dit af. Zo gaan ze pas echt op onderzoek uit.

Paarden zijn en blijven nieuwsgierig en zullen altijd op onderzoek uitgaan als hier een reden voor is. Geef niet te snel op als je bovenstaande tips gaat toepassen. Paarden zijn gewoontedieren en hebben even de tijd nodig om te wennen aan veranderingen. Bovenstaande tips zullen een wereld van verschil maken in het leven en de gezondheid van je paard.

Om met een stelling van Janneke Langen te eindigen:

'Bewegen door diversiteit brengt gezondheid'!

Wil je meer lezen over huisvesting van paarden en de gevolgen daarvan als deze niet voldoet aan de natuurlijke behoeften van het paard, dan verwijs ik je graag naar onderstaande artikelen:

'Housing horses in individual boxes is a challenge with regard to welfare’. In het Nederlands: ‘Paarden huisvesten in individuele boxen is een uitdaging met betrekking tot welzijn’. Dit wetenschappelijke onderzoek werd in augustus 2019 gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift 'Animals'.

én:

'Wanneer huisvesting paarden ziek maakt', gepubliceerd op de site van 'Sanoanimal'.